Warmonderhof start met agroforestry

Stichting Warmonderhof in Dronten is gestart met agroforestry: het integreren van bomen en struiken in het landbouwsysteem. Door deze bedrijfstoevoeging komt deze kennis ook beschikbaar voor de studenten van deze landbouwopleiding.

Lees verder onder de video

Stichting Warmonderhof zet met het integreren van bomen en struiken in het landbouwsysteem een opvallende stap op de vruchtbare Flevolandse kleigrond. “Dat we het echt durven, van sloot naar sloot, bomen planten op de mooiste grond die er bestaat in Nederland”, vertelt directeur Annette Harberink. “Dat voelt wel een beetje radicaal.”

Onderzoek naar wat wel en niet werkt

De proef maakt deel uit van een onderzoek van het Louis Bolk Instituut. Onderzoeker Evert Prins begeleidt het project en onderzoekt samen met Warmonderhof hoe agroforestry kan functioneren binnen een akkerbouw- en melkveebedrijf.
Voor de studenten van Aeres MBO Warmonderhof, die dagelijks praktijklopen op de boerderijen van Stichting Warmonderhof, is het waardevol om mee te kunnen kijken naar de werking van agroforestry op het boerenbedrijf.
Volgens onderzoeker Prins biedt agroforestry veel kansen, maar zijn dit soort onderzoeken nodig om praktische kennis beschikbaar te krijgen over wat wel en niet werkt op verschillende bodemsoorten en binnen verschillende bedrijfssystemen.

Van hazelaar tot perzik

Op het perceel zijn verschillende boom- en struiksoorten aangeplant die passen bij zowel akkerbouw als melkveehouderij. Het gaat onder meer om hazelaar, wilg, vlier, moerbei, braam en jostabes. Daarnaast zijn er fruitsoorten geplant waarvan verwacht wordt dat ze goed groeien op de Flevolandse klei, zoals gele kornoelje, Japanse peer (nashi-peer), perzik en olijfwilg. Een deel van de aanplant is bedoeld voor biodiversiteit en dierenwelzijn, een ander deel voor voedselproductie en mogelijk verkoop in de boerderijwinkel. “De nasipeertjes gaan we natuurlijk wel in onze winkel leggen en op de marktkraam,” zegt Harberink.
Houtachtige gewassen nodig voor organischestof-opbouw
Voor Warmonderhof is agroforestry geen doel op zich, maar een volgende stap in het verbeteren van de bodemvruchtbaarheid. De stichting werkt al tientallen jaren aan het verhogen van het organische stofgehalte in de bodem. “We hebben in dertig jaar tijd met 1,2 procent het organischestofgehalte omhoog gekregen,” vertelt Harberink. “Willen we een volgende stap zetten, dan moet je ook iets met houtachtige gewassen.” Daarnaast ziet zij met agroforestry voordelen voor biodiversiteit, waterhuishouding en klimaatbestendigheid. Vooral het snoeihout kan worden verwerkt tot compost en opnieuw waarde toevoegen aan het landbouwsysteem.

Bodemkwaliteit en opbrengsten

Volgens Evert Prins heeft agroforestry veel potentiële voordelen. Hij noemt verbeteringen in bodemkwaliteit, waterkwaliteit, biodiversiteit en dierenwelzijn. Ook kan het systeem bijdragen aan extra opbrengsten uit noten, fruit of biomassa. Tegelijkertijd zijn er ook uitdagingen. De aanleg van agroforestry kost geld en vraagt onderhoud en kennis. Bovendien is nog onduidelijk welk verdienmodel uiteindelijk het beste werkt. “Als ik heel eerlijk ben, dan zie ik dat verdienmodel nog niet,” zegt Harberink. “Het geheel is meer dan de som der delen. Dus als het bijdraagt aan het geheel, dan worden we er beter van.”
Een belangrijk uitgangspunt van de proef is flexibiliteit. Sommige struiken kunnen volledig worden teruggesnoeid, zodat ze beter inpasbaar blijven binnen de rotatie van eenjarige gewassen. Daardoor blijft het systeem werkbaar voor agrarische ondernemers. “We proberen agroforestry maximaal flexibel toe te passen,” aldus Prins.

Studenten kunnen op eigen grond kennis opdoen over agroforestry

Naast de voordelen voor het bedrijf zelf speelt ook het onderwijs een belangrijke rol. Stichting Warmonderhof leidt samen met Aeres MBO Warmonderhof studenten op in biologisch-dynamische landbouw en studenten werken dagelijks mee in de praktijk. Dankzij de nieuwe agroforestry-aanplant kunnen zij deze vorm van landbouw van dichtbij volgen en ermee leren werken. “Voor de docent agro-ecologie en landschapselementen is het natuurlijk hartstikke mooi als het wat dichterbij is en wij het hier ook hebben liggen,” zegt Harberink.
De huidige aanplant is pas het begin. Als de proef succesvol verloopt, wil Warmonderhof volgend najaar meerdere percelen extra inplanten. Daarmee groeit agroforestry mogelijk uit tot een vaste plek binnen het landbouwsysteem van het bedrijf. “We beginnen met dit rijtje, zodat we eraan kunnen wennen,” besluit Harberink.