De oplossing voor het stikstofprobleem zit ‘m deels in het voer

Frens Schuring: “Begin bij het eten dat je de koe geeft. Wat er niet in gaat komt er ook niet uit”

Misschien moet het nieuwe kabinet, voordat ze de stikstofplannen verder uitrolt, eerst even op de koffie gaan bij Frens Schuring. Al jaren zet hij zich in voor kennisvergroting over eiwitarm voeren van vee, om te zorgen voor een substantiële stikstofreductie. Onderzoek heeft aangetoond dat je per gram minder eiwit die je voert, er één procent minder ammoniakemissie is. Dus tel uit je winst. Bovendien worden de koeien er een stuk gezonder van, en dat scheelt de boer weer in de kosten, is zijn verhaal.
Frens Schuring heeft als Wageninger een achtergrond in de veevoeding(industrie) en hij gaf 32 jaar lang de lessen veehouderij bij ons op Aeres MBO Dronten Warmonderhof. Onlangs ging hij met pensioen, maar zijn kennis is nog altijd belangrijk en actueel voor de studenten die hier worden opgeleid. Als gastdocent deelt hij zijn kennis nog regelmatig met deze toekomstige boeren. Ook veehouders in den lande die op zoek zijn naar kennis om te kunnen inspelen op de ontwikkelingen in de richting van (meer) grondgebonden produceren, natuurbescherming en stikstofreductie weten Frens Schuring inmiddels te vinden. Ze leren van Schuring hoe ze het rantsoen voor hun koeien kunnen optimaliseren met minder eiwit en behoud van melkproductie.

Technische oplossingen zijn end-of-pipe

Zijn mantra om stikstofgebruik én stikstofuitstoot (lees ammoniakemissie) in de landbouw te verminderen, en daarmee ook het overschot naar het milieu te reduceren, is structuurrijk en eiwitarm voeren. Dat doceert hij ook aan de studenten van Aeres MBO Dronten Warmonderhof. “Er wordt veel gekeken naar technische oplossingen om de stikstofproblemen op te lossen”, zegt Schuring. “Denk daarbij aan emissiearme stallen of aan circulaire stalsystemen die mest en urine scheiden en een deel daarvan omzetten in kunstmest. Deze technische oplossingen werken echter niet allemaal even betrouwbaar en het blijven end-of-the-pipe oplossingen.” Er is een andere oplossing, zegt hij. En die is ook nog eens veel eenvoudiger. “Begin bij het voer dat je de koe geeft. Wat er niet in gaat komt er ook niet uit.”

Nederland zit op het stikstofslot

Boeren hebben decennialang grote hoeveelheden stikstof kunnen opbrengen op hun land, waarmee ze hun gewasopbrengsten stimuleerden. “Inmiddels kennen we de gevolgen daarvan”, zegt Schuring. “Als eerste natuurlijk voor de natuur, waarvan de waarden enorm omlaaggaan. Maar ook het woningtekort en de rem op wegenbouw zorgen dagelijks voor overlast voor de inwoners van ons land.” De stikstofuitstoot moet omlaag. En de boeren moeten een groot deel van de oplossing hiervoor leveren, vindt de politiek. Eén van de beproefde manieren om stikstofgebruik te reduceren en daarmee ook de impact op het milieu te verminderen, is structuurrijk en eiwitarm voeren. Om dit goed te begrijpen, is er wel even wat uitleg nodig.

Koeien zijn herkauwers

Schuring: “Koeien zijn herkauwers en ze kunnen daardoor laagwaardig voer, zoals gras, dat voor mensen niet geschikt is om te eten, omzetten in hoogwaardige eiwitrijke voeding zoals zuivel en vlees. Onderzoek heeft aangetoond dat je per gram minder eiwit die je voert aan de koe, de koe één procent minder ammoniak uitstoot. Dus tel uit je winst”.
In ons land voeren de boeren gemiddeld 160 gram eiwit per kilo droge stof aan hun koeien. Droge stof is het deel van bijvoorbeeld ruwvoer of kuilgras dat overblijft nadat het vocht is verwijderd. “Bij eiwitrijke voedergewassen moet je denken aan restproducten van soja, koolzaad, zonnebloempitten en bierbostel.”

Minder eiwit voeren en toch melkproductie behouden

Er zijn echter ook bedrijven die veel minder eiwit voeren – rond de 140 gram eiwit per kilo droge stof – zonder dat de koe minder melk gaat geven. Hoe doen ze dat? Schuring legt uit: “Ze voeren vaak hooi bij, waardoor de koe extra gaat herkauwen. En ze voeren de koe extra energie in de vorm van voer wat koolhydraatrijker is, zoals geplette granen, restproducten van bieten en aardappelen, of suikerrijk gras. Door het extra herkauwen en de extra koolhydraten, wordt de stikstof beter benut en wordt de melkproductie behouden.”

Uitnodiging kabinet

Schuring nodigt het nieuwe kabinet uit, kennis te nemen van deze relatief eenvoudige ingreep om de stikstofproblemen op te lossen. Hij stelt zijn kennis graag ter beschikking aan de landbouw en aan beleidsmakers. Hij is bereikbaar via onze school.

Mestonderzoekvideo

Bekijk ook het mestonderzoekfilmpje dat Frens Schuring en collega Ties Ruigrok maakten over dit onderwerp.